Provinza Autonoma de Bulsan - Südtirol – Abteilung Generic

La noziun da cultura cumpiglia d'ina vart ils divers arts sco litteratura, teater, saut, musica, art figurativ e film. Tar la cultura tutgan dentant er la tradiziun materiala ed immateriala (cultura da bajegiar, mastergns, lingua, tradiziuns); medemamain la furmaziun dal spazi da viver (cuntrada culturala), la cultura da mangiar e da baiver e la vita da mintgadi en general.
In emprim punct da referiment communabel dals Rumantschs dal Grischun e dals Ladins da las Dolomitas èn ils Rets. Il stadi da perscrutaziun actual davart quest pievel originar legendar e davart la conquista romana da las Alps è documentà en numerus museums ed en numerusas publicaziuns. Las singulas etappas da la cristianisaziun ed il svilup politic durant il temp medieval resortan tranter auter en furma da numerusas baselgias, claustras e turs. Or dal mintgadi èn sa mantegnids numerus elements da la cultura alpina fin en noss temp. Tradiziuns artisanalas, festas religiusas e profanas, caracteristicas professiunalas e socialas.
Il patrimoni cultural central e cuminaivel da las duas gruppas furma senza dubi la lingua sezza. Il diever oral da questa ha gì ed ha en emprima lingia in intent pratic, quotidian; daspera serviva ella dapi adina er per dar vinavant il stgazi da chanzuns e da raquints. Ils pli vegls fragments retoromans en scrit van enavos en il 10avel tschientaner. La tradiziun litterara ha cumenzà en las valladas retoromanas dal Grischun en il 16avel e 17avel tschientaner e quai en il rom da la refurma e da la cuntrarefurma. En il territori dals Ladins da las Dolomitas chattain nus las emprimas registraziuns en scrit en lingua ladina en l'emprima mesadad dal 17avel tschientaner, las emprimas ovras litteraras dateschan dentant pir da la mesadad dal 19avel tschientaner. Oz demussan las duas regiuns ina varietad considerabla da litteratura originala en ils differents idioms ed en il Grischun er pli e pli en la lingua da standard rumantsch grischun.
Teater, saut, musica populara e chant choral èn spartas culturalas ch'èn sa sviluppadas u almain sa stabilisadas en il rom dals moviments dal pievel durant il 19avel ed al cumenzament dal 20avel tschientaner. Oz èn ellas chaschun per occurrenzas culturalas e per la tgira da las ragischs retoromanas.
In barat cultural tranter ils Ladins da las Dolomitas e la Rumantschia ha lieu en diversas spartas culturalas, p. ex. en la scena litterara, a chaschun da festivals da musica e da chor, dentant er en furma da films e da rapports en ils meds da massa. Gist er projects culturals novs ed innovativs en il sectur da la musica da rock e da pop u en il sectur da la scena da film giuvna pudessan anc vegnir tratgs a niz pli fitg per in barat sur ils cunfins or.