Provinza Autonoma de Bulsan - Südtir – Abteilung Generic

Geografia

Les condiziuns geografiches de trami i raiuns mostra sö n gröm d'analogies: trami i raiuns é tlermënter alpins y à na densité de popolaziun bassa. De pici paîsc, munts altes, pra ërć y bosć slarià fora caraterisëia te trami i raiuns da öna na pert realmënter le cheder dla contrada, mo abelësc inće dl ater vers te na stleta manira i prospeć de n gröm de traverć turistics. Le cheder real de trami i raiuns foss da amplié ćiamò n iade de tan sides por ći che reverda les concuistes co inće i svilups problematics dla sozieté d'al dedaincö. La situaziun geografich-linguistica atuala é le resultat de n svilup de passa 2000 agn: fora dl lingaz dla popolaziun originara y dl latin vulgar s'àl svilupé les prömes fases dl lingaz rumanc y dolomitan da incö. Ti secui che é gnüs dedô à le talian y le todësch influenzè la elaboraziun de trames les variantes. Te trami i grups linguistics à gaujes politiches, ti Grijuns inće de confesciun, sciöche inće la spartiziun topografica portè ala formaziun de cin idioms por raiun. Fora de chisc s'àl spo formè i lingac de scritöra che vëgn adorà inće incö ćiamò. Impormò ultimamënter él gnü porvè plü o manco cun suzès, da unifiché i idioms de scritöra te n lingaz scrit unifiché (ladin dolomitan y rumanc grijun).

N ater punt de contat de trami i raiuns é rapresentè dala organisaziun de zëntri politics y culturai fora dl raiun linguistich ladin y rumanc. La colaboraziun al intern dl grup linguistich vëgn tles Dolomites implü ćiamò ostacolada dala portignënza a unitês aministratives desvalies: deperpo che i rumanc dla Svizera alda politicamënter pro le Ćiantun di Grijuns, é i ladins dles Dolomites partis sö te döes regiuns y te trëi provinzies. Chilò la suravijiun:

Ladins dles Dolomites

Retoromans di Grijuns