Provinza Autonoma de Bulsan - Südtir – Abteilung Generic

Cultura » Film »

Rumantschia

La maiù pert di films rumanc é documentars y films de portrait. Ai vëgn metüs adöm dantadöt dala Televijiun Rumancia (TvR), mo inće da istituziuns regionales (p.ej. la uniun por la inrescida culturala rumancia) y da privać.
Laprò él inće gnü fat n valgügn films de libri (p.ej. “Accord” do la novela dal medem titul de Oscar Peer, “Levzas petras” do le romann dal medem titul de Gion Deplazes).
TvR à metü man dl 1963 cun na documentaziun dl rumanc sciöche lingaz nazional tl tëmp dla televijiun. Ti agn ’70 él gnü realisé n gröm de films, che documentëia na pert dl bëgn cultural rumanc nia plü da ciafè sciöche por ejëmpl laûrs d’artejans (“il terscher da Flond”), o chedri dla contrada jüs pordüs (“L’en raquinta”).
Ti agn nonanta àn metü man cun na produziun rumancia de films, che à arjunt n suzès nazional y internazional. N ejëmpl por chësc é le film sön dui architëć rumanc (A. Caminada, P. Zumthor), che ne n’ê nia ćiamò gnüs descoris da chi che fajô films. Intratan ne n’él plü degun museum d’architetöra dalunc y daimprò che ne n’ais nia mostrè le film.
En colaboraziun cun auturs lëdi s’à TvR fat conësce sura döt le raiun. Por ejëmpl cun le film dl regist svizer-irachen, che é jü a chirì dl 1998 sciampà tibetans tla Engiadina. “Increschantüm – da Fränzli Waser sciöche Fränzlis da Tschlin” dl regist Stefan Haupt é stè dl 2000 le pröm film documentar rumanc, che é stè da odëi tl chino dla Svizera todëscia por de plü edemes.
Films sciöche “L’ander blanch de Piz Palü” (Engiadina Alta, 1929, drama), “Fostüs tla dlacia – Adrenalin Junkies” (Surselva, 2000, thriller), “Heidi” (Engiadina Bassa, 2001), “Marmorera” (Grijuns zentrai, 2006, Mistery Thriller), mostra che al é gnü tut sö ti Grijuns dal mëteman incà films tles manires y tles direziuns plü desvalies.